Spór o fracht i szkoda w przewozie – terminy, których nie można przegapić

W transporcie terminy są krótsze niż w większości spraw gospodarczych. Przewoźnik, który czeka z niezapłaconym frachtem, i nadawca, któremu dojechał uszkodzony towar, mają na działanie zwykle rok. Często mniej, bo wcześniej trzeba zrobić coś przed sądem.

Rok, nie trzy lata

Zgodnie z art. 792 Kodeksu cywilnego roszczenia z umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem roku (art. 778 k.c. przewiduje to samo dla przewozu osób). W przewozie krajowym ten sam roczny termin wynika z art. 77 ust. 1 Prawa przewozowego, a roszczenia z tytułu samej zwłoki, która nie spowodowała ubytku ani uszkodzenia przesyłki, przedawniają się już po 2 miesiącach od wydania przesyłki (art. 77 ust. 2). To dotyczy zarówno przewoźnika, który żąda zapłaty frachtu, jak i zleceniodawcy dochodzącego odszkodowania za szkodę. Podobny, roczny termin dotyczy roszczeń z umowy spedycji (art. 803 k.c.).

Częsty błąd: przedsiębiorcy zakładają, że skoro roszczenia związane z działalnością gospodarczą przedawniają się po 3 latach, to fracht też. Nie. Przepis szczególny o przewozie wyprzedza ogólną regułę z art. 118 k.c. Druga pułapka: reguła, że przedawnienie kończy się z ostatnim dniem roku kalendarzowego, nie obejmuje terminów krótszych niż 2 lata. Roczny termin przedawnienia frachtu nie „przesunie się” na 31 grudnia.

Przewóz międzynarodowy – CMR

W przewozie międzynarodowym drogowym stosuje się Konwencję CMR. Art. 32 CMR przewiduje przedawnienie roczne, a przy złym zamiarze lub niedbalstwie, które według prawa właściwego jest równoznaczne ze złym zamiarem – trzyletnie. Pisemna reklamacja zawiesza bieg przedawnienia do dnia, w którym przewoźnik pisemnie ją odrzuci i zwróci dokumenty.

O wyniku sporu często decyduje moment odbioru. Jeśli odbiorca przyjmie towar bez zastrzeżeń, domniemywa się, że przesyłka dotarła w stanie opisanym w liście przewozowym. Przy szkodach niewidocznych zastrzeżenia składa się na piśmie w ciągu 7 dni (bez niedziel i świąt), a przy opóźnieniu – w ciągu 21 dni od oddania przesyłki do dyspozycji odbiorcy (art. 30 CMR). Po tym terminie dochodzenie odszkodowania za opóźnienie jest w praktyce wykluczone.

Przewóz krajowy – reklamacja przed sądem

W przewozie krajowym zastosowanie ma Prawo przewozowe. Przed skierowaniem sprawy do sądu uprawniony musi bezskutecznie wyczerpać drogę reklamacji, a przewoźnik – bezskutecznie wezwać zobowiązanego do zapłaty (art. 75 ust. 1 Prawa przewozowego). Reklamację lub wezwanie uważa się za bezskuteczne, gdy dłużnik nie zapłacił w ciągu 3 miesięcy od ich doręczenia. Pozew bez tego kroku narazi stronę na zarzut przedwczesności. Szczegóły – kto, w jakim terminie i z jakimi dokumentami – zależą od rodzaju roszczenia i warto je ustalić od razu po zdarzeniu.

Fracht a zatory płatnicze

Spory o fracht to często zwykła zwłoka zleceniodawcy. Tu pomocna jest ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych: w relacji duży przedsiębiorca – MŚP termin zapłaty nie może przekroczyć 60 dni, a przy opóźnieniu w zapłacie od każdej transakcji przysługuje rekompensata za koszty odzyskiwania należności (40, 70 lub 100 euro, zależnie od wartości świadczenia). Prezes UOKiK w 2026 r. karał za zatory m.in. firmy z branży transportowo-logistycznej. Od 1 stycznia 2027 r. płatność za fakturę z KSeF między czynnymi podatnikami VAT będzie wymagała podania numeru KSeF w przelewie – to ułatwi powiązanie wpłaty z konkretnym zleceniem.

Co zrobić teraz

• Przejrzyj nieopłacone faktury za fracht i dla każdej ustal datę, od której biegnie roczny termin.
• Przy szkodzie sporządź protokół i zastrzeżenia od razu przy odbiorze, z opisem i zdjęciami.
• W przewozie międzynarodowym złóż pisemną reklamację i zachowaj dowód doręczenia.
• W przewozie krajowym zadbaj o reklamację (albo – jako przewoźnik – o wezwanie do zapłaty) przed wniesieniem pozwu i pamiętaj o 3 miesiącach na odpowiedź.
• Nie czekaj z pozwem do ostatnich tygodni – sam mail z ponagleniem nie przerywa przedawnienia.

Jak możemy pomóc

Prowadzimy spory o fracht i odszkodowania przewozowe, w tym na gruncie CMR, oraz windykację należności przewoźników. Szczegóły: transport i paliwa.

Stan prawny na 27 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.