Kontrola KAS i zatrzymanie automatów – przebieg i pierwsze kroki

Funkcjonariusze Krajowej Administracji Skarbowej wchodzą do lokalu, proszą o wyłączenie muzyki i podchodzą do automatu. Po kilkudziesięciu minutach urządzenia są oklejone, gotówka policzona, a obecni dostają do podpisu protokoły. Przebieg takiej kontroli i decyzje podjęte w jej trakcie często przesądzają o tym, co stanie się później w sprawie.

Jak wygląda kontrola

Podstawą działań KAS jest zwykle podejrzenie urządzania gier na automatach wbrew ustawie o grach hazardowych. Najważniejszą czynnością jest eksperyment (w postępowaniu karnym skarbowym – eksperyment procesowy, art. 211 k.p.k.): funkcjonariusz gra na automacie, by ustalić, czy urządzenie oferuje gry o wygrane i czy gra zawiera element losowości. Przebieg eksperymentu powinien zostać szczegółowo opisany w protokole – jakie środki wprowadzono, jakie gry były dostępne, jaki był wynik.

Następnie funkcjonariusze zatrzymują automaty i znajdującą się w nich gotówkę jako dowody rzeczowe. Mogą też przeszukać lokal, zabezpieczyć dokumenty, nośniki danych i klucze.

Postępowanie w sprawach karnych skarbowych prowadzi się według przepisów k.k.s., a w zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio Kodeks postępowania karnego (art. 113 § 1 k.k.s.). Równolegle może toczyć się postępowanie administracyjne o karę pieniężną z art. 89 ustawy – 100 tys. zł od automatu dla urządzającego gry bez koncesji lub zezwolenia i odrębnie dla posiadacza lokalu, w którym stoją niezarejestrowane automaty, a prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Przy kilkudziesięciu urządzeniach kwoty rosną bardzo szybko: przy 100 automatach to 10 mln zł.

Prawa obecnych w trakcie czynności

Osoba, u której przeprowadza się przeszukanie, ma prawo być przy nim obecna (art. 224 § 2 k.p.k.). Podpisując protokół, może zgłosić zarzuty co do jego treści (art. 150 § 2 k.p.k.), a zatrzymanie przedmiotów potwierdza się pokwitowaniem (art. 228 § 3 k.p.k.). Protokół trzeba przeczytać przed podpisaniem. Jeśli coś się nie zgadza – opis przebiegu eksperymentu, liczba urządzeń, kwota gotówki – należy to wpisać jako uwagę. Później trudno będzie wykazać, że protokół jest nieprecyzyjny.

Na postanowienie dotyczące przeszukania i zatrzymania rzeczy przysługuje zażalenie osobom, których prawa zostały naruszone (art. 236 § 1 k.p.k.), w terminie 7 dni (art. 460 k.p.k.). Jeżeli czynność przeprowadzono bez wcześniejszego postanowienia, w sytuacji niecierpiącej zwłoki, trzeba ją zatwierdzić, a osoba, u której ją przeprowadzono, może żądać doręczenia postanowienia o zatwierdzeniu – przy przeszukaniu żądanie zgłasza się do protokołu (art. 220 § 3 k.p.k.), przy wydaniu rzeczy składa się wniosek niezwłocznie (art. 217 § 4 k.p.k.).

Podejrzany nie ma obowiązku składać wyjaśnień – także „na gorąco”, na miejscu (art. 175 § 1 k.p.k.). Obsługa lokalu, przesłuchiwana jako świadek, ma prawo uchylić się od odpowiedzi na pytania, które mogłyby narazić ją na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe (art. 183 § 1 k.p.k.).

Po kontroli

W praktyce widzimy, że najwięcej błędów popełnia się w pierwszym tygodniu: podpisywanie protokołów bez czytania, niezłożenie zażalenia w terminie, wyjaśnienia pisane samodzielnie do organu. Każdy z tych dokumentów trafia do akt obu postępowań.

Co zrobić teraz

• Zażądaj kopii wszystkich protokołów i postanowień z kontroli.
• Zapisz, kto był obecny, jakie czynności wykonano i w jakiej kolejności.
• Sprawdź terminy na zażalenie na zatrzymanie rzeczy – są liczone w dniach.
• Ustal, kto jest właścicielem automatów i na jakiej podstawie stały w lokalu; zabezpiecz umowy.
• Przed złożeniem jakichkolwiek wyjaśnień skonsultuj się z obrońcą lub pełnomocnikiem.

Jak możemy pomóc

Reprezentujemy przedsiębiorców i właścicieli lokali od momentu kontroli – w postępowaniu karnym skarbowym i w postępowaniu o kary pieniężne przed organami KAS i sądem administracyjnym. W sprawach pilnych: 790 377 775. Więcej: Hazard i automaty.

Stan prawny na 27 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.