Projekt nowelizacji Karty Nauczyciela – nowe kary dyscyplinarne i krótsze postępowania

9 września 2026 r. Minister Edukacji skierował do uzgodnień, konsultacji i opiniowania projekt ustawy o zmianie Karty Nauczyciela (UD410), datowany na 3 września. Dotyczy postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego: katalogu kar, zawiadomień, terminów i zażaleń. Projekt jest na etapie konsultacji i nie trafił jeszcze do Sejmu, a jego tekst może się zmienić.

Katalog kar dziś i według projektu

Obecnie art. 76 Karty Nauczyciela (Dz.U. 2026 poz. 515) przewiduje cztery kary: naganę z ostrzeżeniem, zwolnienie z pracy, zwolnienie z pracy z zakazem przyjmowania do pracy w zawodzie nauczyciela w okresie 3 lat oraz wydalenie z zawodu nauczyciela.

Projekt proponuje od 1 września 2027 r. nowy katalog: upomnienie, nagana, zwolnienie z pracy, zwolnienie z pracy z zakazem przyjmowania do pracy w zawodzie nauczyciela od 6 miesięcy do 3 lat oraz wydalenie z zawodu.

Dwie zmiany widać od razu. Na dole skali pojawiają się kary łagodniejsze niż dzisiejsza nagana z ostrzeżeniem. To ma znaczenie, bo obecnie komisja przy drobniejszym przewinieniu ma niewiele możliwości gradacji. Druga zmiana dotyczy zakazu pracy w zawodzie. Dziś trwa zawsze 3 lata. Według projektu komisja dobierałaby okres od 6 miesięcy do 3 lat.

Z perspektywy obrony to istotne. Im szerszy przedział, tym większą wagę mają okoliczności sprawy, przebieg pracy nauczyciela i jego postawa w postępowaniu. Materiał zebrany na wczesnym etapie będzie przekładał się na wymiar kary bardziej niż dotąd.

Zmiany w procedurze

Projekt dodaje w art. 75 ust. 2b przepis określający treść zawiadomienia o podejrzeniu czynu naruszającego prawa i dobro dziecka. Doprecyzowuje zawieszenie biegu terminu z art. 85 ust. 3 w razie niezdolności nauczyciela do pracy oraz tryb wnoszenia zażaleń na postanowienia. Zawiera też rozwiązania, które mają ograniczyć przewlekłość postępowań.

W praktyce widzimy, że długie postępowanie bywa dla nauczyciela dolegliwe samo w sobie, niezależnie od wyniku. Już dziś, zgodnie z art. 10 ust. 5 pkt 3 i ust. 8 Karty, co do zasady nie można nawiązać stosunku pracy z nauczycielem, przeciwko któremu toczy się postępowanie dyscyplinarne albo postępowanie karne o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Projekt dodaje obowiązek złożenia przed zatrudnieniem oświadczenia o nietoczeniu się takiego postępowania. Sprawa ciągnąca się miesiącami realnie blokuje więc zatrudnienie w innej szkole.

Jedna zmiana już obowiązuje. Od 1 września 2025 r. (art. 77a dodany ustawą z 25 lipca 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1160) wojewoda nie może powierzać kuratorowi oświaty spraw z zakresu odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli, w tym związanych z komisjami dyscyplinarnymi. Wcześniejsze porozumienia wojewodów z kuratorami zachowały moc do 31 sierpnia 2026 r.

Co z postępowaniami w toku

Na dziś stosuje się obecny art. 76. Nie należy zakładać, że łagodniejsze kary obejmą sprawy wszczęte wcześniej. Projekt (art. 2) przewiduje, że do postępowań wyjaśniających i dyscyplinarnych wszczętych i niezakończonych przed 1 września 2027 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Ostatecznie rozstrzygną o tym przepisy przejściowe uchwalonej ustawy, o ile zostanie uchwalona.

Co zrobić teraz

• Jeśli toczy się wobec ciebie postępowanie, przyjmij, że obowiązuje dzisiejszy katalog kar.
• Od początku gromadź dokumenty o przebiegu pracy: oceny, nagrody, opinie, zaświadczenia o doskonaleniu.
• Przed zmianą pracy sprawdź, czy spełniasz warunki zatrudnienia z art. 10 Karty.
• Dyrektorzy szkół: przejrzyjcie wewnętrzny sposób zawiadamiania organu i rzecznika o przewinieniach.
• Śledź prace nad projektem.

Jak możemy pomóc

Bronimy nauczycieli w postępowaniach wyjaśniających i dyscyplinarnych oraz doradzamy dyrektorom szkół i organom prowadzącym. Więcej na stronie Prawo oświatowe.

Stan prawny na 27 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.