Oszustwo internetowe – co pokrzywdzony powinien zrobić w pierwszych dniach

Fałszywy sprzedawca w serwisie ogłoszeniowym, telefon „z działu bezpieczeństwa banku”, inwestycja w kryptowaluty z obietnicą zysku. Mechanizmy są różne, a pierwsze godziny po zorientowaniu się, że pieniądze zniknęły, wyglądają podobnie. Od tego, co pokrzywdzony zrobi wtedy, zależy, czy jest jakakolwiek szansa na odzyskanie środków.

Najpierw bank

Zanim pomyślisz o policji, zadzwoń do banku. Zgłoś transakcję jako oszukańczą, zablokuj kartę i dostęp do bankowości, jeśli oszust mógł je przejąć. Poproś o próbę zatrzymania lub wycofania przelewu. Gdy pieniądze trafiły na konto w innym banku, czas ma ogromne znaczenie – środki zwykle są szybko wypłacane albo przelewane dalej.

Zgłoszenie telefoniczne potwierdź pisemnie: reklamacją przez bankowość elektroniczną lub w oddziale. Zachowaj numer zgłoszenia. Czy bank musi zwrócić pieniądze, zależy od tego, czy transakcja była autoryzowana przez klienta i jak do niej doszło – to osobna kwestia, którą ocenia się na podstawie przepisów o usługach płatniczych i konkretnego przebiegu zdarzeń.

Zawiadomienie o przestępstwie

Oszustwo opisuje art. 286 Kodeksu karnego: doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Zawiadomienie można złożyć na policji lub w prokuraturze, ustnie do protokołu albo na piśmie.

Dobre zawiadomienie zawiera: chronologię zdarzeń, numery rachunków, na które poszły pieniądze, potwierdzenia przelewów, zrzuty ekranu rozmów, adresy stron, numery telefonów, nazwy profili. Nie usuwaj korespondencji z oszustem, nawet jeśli jest dla ciebie nieprzyjemna. To materiał dowodowy.

Status pokrzywdzonego i jego prawa

Pokrzywdzony jest stroną postępowania przygotowawczego. Może składać wnioski dowodowe, wnioskować o udostępnienie akt (art. 156 § 5 k.p.k.), a po wniesieniu aktu oskarżenia – działać jako oskarżyciel posiłkowy (oświadczenie składa się do rozpoczęcia przewodu sądowego, art. 54 § 1 k.p.k.). Może też złożyć – do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej (art. 49a k.p.k.) – wniosek o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody (art. 46 § 1 k.k.). Wyrok z takim obowiązkiem pozwala dochodzić pieniędzy bez osobnego procesu cywilnego.

W praktyce wiele spraw kończy się umorzeniem z powodu niewykrycia sprawcy. Na postanowienie o umorzeniu przysługuje zażalenie w terminie 7 dni od doręczenia (art. 306 § 1a i art. 460 k.p.k.). Zażalenie ma sens, gdy organy nie wykonały oczywistych czynności – nie wystąpiły do banku o dane posiadacza rachunku, nie zabezpieczyły danych od operatora. Pokrzywdzony może te czynności wskazać.

Przykład

Typowa sytuacja: sprzedaż rzeczy w internecie, kupujący przesyła link do „odbioru płatności”, sprzedający wpisuje dane karty. Środki znikają w kilka minut. Tutaj obok oszustwa może wchodzić w grę przestępstwo z art. 287 k.k. (oszustwo komputerowe), a pytanie o odpowiedzialność banku wygląda inaczej niż przy przelewie zleconym samodzielnie.

Co zrobić teraz

• Natychmiast zgłoś sprawę bankowi i zablokuj dostęp do rachunku oraz kart.
• Zabezpiecz dowody: zrzuty ekranu, potwierdzenia przelewów, numery kont i telefonów.
• Złóż zawiadomienie o przestępstwie i zachowaj potwierdzenie.
• Złóż reklamację w banku na piśmie, z opisem przebiegu zdarzeń.
• Pilnuj korespondencji z prokuratury – terminy na zażalenie są krótkie.

Jak możemy pomóc

Reprezentujemy pokrzywdzonych w postępowaniu karnym: przygotowujemy zawiadomienia, wnioski dowodowe, zażalenia na umorzenie i wnioski o naprawienie szkody. Analizujemy też podstawy reklamacji wobec banku. Szczegóły: Prawo karne.

Stan prawny na 27 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.