Greenwashing – nowe zakazy z dyrektywy 2024/825 dla firm i konsumentów

Dyrektywa (UE) 2024/825, nazywana dyrektywą o wzmocnieniu pozycji konsumentów w transformacji ekologicznej, miała zostać wdrożona do 27 marca 2026 r. i stosowana od 27 września 2026 r. Polska ustawa wdrażająca została już uchwalona i ogłoszona, ale zacznie obowiązywać dopiero 27 września 2027 r. Nie oznacza to, że firmy mogą spokojnie czekać – UOKiK już dziś ściga greenwashing na podstawie obecnych przepisów.

Co zakazuje dyrektywa

Dyrektywa dopisuje do unijnej listy praktyk zawsze uznawanych za nieuczciwe kilka nowych pozycji. Z punktu widzenia marketingu najważniejsze są trzy:

Po pierwsze, zakaz ogólnikowych twierdzeń środowiskowych. Hasła typu „eko”, „przyjazny dla środowiska”, „zielony” bez wykazania uznanej doskonałości ekologicznej mają być niedopuszczalne. Nie wystarczy przekonanie, że produkt jest „lepszy od konkurencji”.

Po drugie, zakaz własnych oznaczeń zrównoważonego rozwoju, które nie opierają się na systemie certyfikacji ani nie zostały ustanowione przez organy publiczne. Firmowy listek z napisem „green choice” to typowy przykład problemu.

Po trzecie, zakaz twierdzeń, że produkt jest neutralny klimatycznie, ma zredukowany lub pozytywny wpływ na klimat, jeśli opiera się to na kompensacji emisji, a nie na rzeczywistym wpływie w cyklu życia produktu.

Stan prac w Polsce

Rządowy projekt (UC111, druk nr 2799) Sejm uchwalił 4 września 2026 r., a prezydent podpisał 15 października 2026 r. Ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta została ogłoszona w Dz.U. 2026 poz. 1353 i wchodzi w życie 27 września 2027 r. Dopisuje do katalogu praktyk zawsze uznawanych za wprowadzające w błąd (art. 7 tej ustawy) m.in. oznakowania niepochodzące z systemu certyfikacji ani od organów publicznych, ogólne twierdzenia środowiskowe bez wykazania uznanej wysokiej efektywności środowiskowej oraz twierdzenia o neutralnym, ograniczonym lub pozytywnym wpływie na emisje oparte na kompensacji.

Trzeba też pamiętać, że termin stosowania przewidziany w dyrektywie już minął. Spór o to, jakie skutki ma opóźnienie wdrożenia dla relacji między przedsiębiorcą a konsumentem, jest odrębnym zagadnieniem i nie warto opierać na nim strategii firmy.

UOKiK działa już teraz

W lipcu 2025 r. i w styczniu 2026 r. Prezes UOKiK postawił zarzuty greenwashingu łącznie siedmiu dużym firmom. Podstawą są obecne przepisy o nieuczciwych praktykach rynkowych i o praktykach naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Wprowadzające w błąd twierdzenie środowiskowe może być nieuczciwą praktyką niezależnie od dyrektywy.

Perspektywa konsumenta

Konsument, który kupił produkt pod wpływem nieprawdziwego hasła ekologicznego, może korzystać z roszczeń przewidzianych w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, w tym żądać naprawienia szkody lub unieważnienia umowy. W praktyce takie sprawy indywidualne są rzadkie, a ich wartość niewielka. Częściej sensowne jest zgłoszenie do UOKiK.

Co zrobić teraz

• Zrób przegląd opakowań, stron produktowych i reklam pod kątem ogólnikowych haseł środowiskowych.
• Sprawdź, czy używane oznaczenia opierają się na zewnętrznym systemie certyfikacji.
• Usuń lub przeformułuj twierdzenia o neutralności klimatycznej opartej na kompensacji.
• Dla każdego twierdzenia, które zostaje, przygotuj dokumentację, która je potwierdza.
• Zaplanuj dostosowanie przed 27 września 2027 r., gdy wejdzie w życie ustawa z 4 września 2026 r.

Jak możemy pomóc

Przeglądamy materiały marketingowe i etykiety pod kątem obecnych przepisów i projektowanych zmian, a w razie postępowania przed UOKiK reprezentujemy przedsiębiorców. Konsumentom pomagamy ocenić, czy roszczenie ma ekonomiczny sens. Zakres usług: Spory konsumenckie.

Stan prawny na 27 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.