Co przedawni się 31 grudnia 2026 r. – przegląd należności przed końcem roku

Koniec roku to dla wierzycieli nie tylko zamknięcie ksiąg. Z mocy art. 118 Kodeksu cywilnego wiele roszczeń przedawnia się właśnie 31 grudnia. W tym roku dotyczy to m.in. niezapłaconych faktur, które stały się wymagalne w 2023 r.

Jak liczyć termin

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego ogólny termin przedawnienia wynosi 6 lat. Dla świadczeń okresowych oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata.

W praktyce oznacza to, że roszczenie przedsiębiorcy wymagalne w dowolnym dniu 2023 r. przedawni się 31 grudnia 2026 r. To samo dotyczy roszczenia podlegającego ogólnemu, sześcioletniemu terminowi, które stało się wymagalne w 2020 r. Wymagalność to zwykle dzień po upływie terminu płatności, a nie data wystawienia faktury.

Trzeba też pamiętać o terminach szczególnych. Roszczenia z umowy sprzedaży dokonanej w zakresie działalności sprzedawcy przedawniają się z upływem dwóch lat (art. 554 k.c.), a skoro ten termin nie jest krótszy niż dwa lata, także on kończy się z końcem roku – 31 grudnia 2026 r. przedawnią się więc takie roszczenia wymagalne w 2024 r. Inaczej jest przy roszczeniach z umowy przewozu – roczny termin z art. 778 k.c. (przewóz osób) i art. 792 k.c. (przewóz rzeczy) nie przesuwa się na 31 grudnia.

Roszczenie stwierdzone prawomocnym wyrokiem przedawnia się po 6 latach (art. 125 k.c.), także wtedy, gdy pierwotnie podlegało krótszemu terminowi.

Co przerywa bieg przedawnienia, a co nie

Przerwanie biegu następuje przez czynność przed sądem lub innym właściwym organem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia oraz przez uznanie roszczenia przez dłużnika (art. 123 § 1 k.c.). Po przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo (art. 124 k.c.). W praktyce chodzi przede wszystkim o pozew (także w postępowaniu upominawczym lub elektronicznym), wniosek o wszczęcie egzekucji oraz pisemne uznanie długu przez dłużnika.

Inaczej działają zawezwanie do próby ugodowej i mediacja. Od 30 czerwca 2022 r. nie przerywają one biegu przedawnienia, tylko go zawieszają – na czas postępowania pojednawczego albo mediacji (art. 121 pkt 5 i 6 k.c.). Po ich zakończeniu termin biegnie dalej, a nie od nowa.

Ponaglenie mailowe, telefon czy przedsądowe wezwanie do zapłaty biegu nie przerywają. Klienci są tym często zaskoczeni – przez trzy lata wysyłali monity i byli przekonani, że roszczenie jest „zabezpieczone”.

Zawezwanie do próby ugodowej złożone tuż przed końcem roku nie daje więc nowego terminu – po nieudanej próbie ugodowej na wniesienie pozwu zostaje tylko ta część terminu, która nie upłynęła przed złożeniem wniosku. Nie należy traktować go jako sposobu na odkładanie decyzji.

Pismo trzeba złożyć przed upływem terminu. Nadanie pisma w polskiej placówce operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne jest co do zasady równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 165 § 2 k.p.c.), ale w praktyce zdarzają się spory o datę nadania czy o wybór operatora. Dlatego klientom radzimy, by pozew lub wniosek trafił do sądu kilka dni wcześniej. W ostatnim tygodniu roku sądy i kancelarie pracują w ograniczonym trybie, więc z przygotowaniem pozwu nie warto czekać do świąt.

Dłużnik konsument

Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi (art. 117 § 2¹ k.c.) – sąd bierze to pod uwagę z urzędu. Tylko wyjątkowo, gdy wymagają tego względy słuszności, może go nie uwzględnić (art. 117¹ k.c.). Przedsiębiorca, który sprzedaje konsumentom, nie powinien więc liczyć na to, że dłużnik zapomni podnieść zarzut.

Co zrobić teraz

• Wygeneruj z systemu księgowego listę nieopłaconych należności wymagalnych w 2023 r. i wcześniej, a przy sprzedaży w ramach działalności – także w 2024 r.
• Przy każdej pozycji ustal rodzaj umowy i właściwy termin przedawnienia.
• Sprawdź, czy dłużnik nie uznał długu na piśmie – np. w porozumieniu o rozłożeniu na raty.
• Zgromadź dokumenty: umowę, faktury, potwierdzenia dostaw, korespondencję.
• Do połowy grudnia zdecyduj o pozwie – pamiętając, że zawezwanie do próby ugodowej tylko wstrzymuje bieg terminu.

Jak możemy pomóc

Analizujemy portfele należności pod kątem przedawnienia i przygotowujemy pozwy oraz inne pisma przerywające jego bieg przed końcem roku. Szczegóły na stronie windykacja, telefon: 790 377 775.

Stan prawny na 27 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.